Otonom araçların sertifikasyonunda öne çıkan metotların değerlendirilmesi ve kontrol mekanizması önerisi

Abstract

1997'de İsveç Parlamentosunun kabul etmiş olduğu "Vizyon Sıfır" politikası ile trafikte ölümlerin ve ciddi yaralanmaların sıfıra indirilmesi hedeflenmiştir. Bu hedefin elde edilebilmesi için trafikte otonom araçların kullanılması öngörülmüş ve otonom araçların yetkilendirilmesi için yol haritasının belirlenmesi amaçlanmıştır. "Vizyon Sıfır" politikası hızla diğer ülkeler tarafından da benimsenmiş ve dünyada gündem haline gelmiştir. Bununla birlikte otonom bir aracın yetkilendirilebilmesi için sahip olması gereken temel emniyet gereksinimlerinin neler olduğu, bu gereksinimlerin nasıl doğrulanarak sertifikalandırılacağı ve hangi metotların kullanılacağı konuları hala açıklığa kavuşmuş değildir. Bir taraftan bu belirsizliklerin ortadan kaldırılması için çalışmalar yapılırken diğer bir taraftan da yapılan çalışmalar doğrultusunda otonom araçların kullanıcıların hizmetine sunulması için araçları, altyapıyı ve trafik uygulamalarını kapsayacak ulusal ve uluslararası mevzuat çalışmaları devam etmektedir. Bu tez çalışmasında otonom aracın sahip olması gereken temel emniyet gereksinimlerinin neler olduğu, aracın sertifikasyonu için hangi metotların, sürecin hangi safhasında, hangi aktörler tarafından, hangi alanlarda kullanılması gerektiği ve resmi otoritelerin sertifikasyon sürecini nasıl kontrol edebileceği problemleri ele alınmıştır. Bu kapsamda otonom araçların sertifikasyonunda öne çıkan RSS, STPA ve PEGASUS metotları incelenmiş, aracın yetkilendirme süreci bir akış diyagramı haline getirilerek incelenen metotların bu süreçte hangi aşamalarda, hangi aktörler tarafından, hangi alanlarda kullanılabileceği belirlenmiştir. Ayrıca otonom araçlarla demiryolu araçlarının sertifikasyon ve yetkilendirme süreçlerinin benzerlikleri dikkate alınarak, bu süreçlerin kolayca kontrol edilebilmesi için kanıtlanmış bir kontrol mekanizması önerilmiştir. Böylece yürütülmekte olan mevzuat çalışmalarına katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

The "Vision Zero" policy introduced by the Swedish Parliament in 1997 aims to reduce fatalities and serious injuries in traffic to zero. In order to achieve this goal, the use of autonomous vehicles in traffic is envisaged and a road map for the authorization of autonomous vehicles is aimed to be determined. The "Vision Zero" policy was quickly adopted by other countries and became a global agenda. However, there are still unclear points such as basic safety requirements that an autonomous vehicle must meet in order to be authorized, how these requirements will be verified and certificate and which methods will be used. On the one hand, efforts are being made to eliminate these uncertainties; on the other hand, national and international legislation studies continue to cover vehicles, infrastructure and traffic practices in order to put autonomous vehicles into the service of users. In this thesis, we consider the problems of what the basic safety requirements that autonomous vehicles must meet are, which methods should be used for the certification of the vehicle, at which stage of the process, by which actors, in which areas, and how the official authorities can control and monitor the certification process. In this context, RSS, STPA and PEGASUS methods, which are prominent in the certification of autonomous vehicles, have been examined, the authorization process of autonomous vehicles has been turned into a flow diagram and it has been determined at which stages, by which actors and in which areas the methods examined can be used in this process. In addition, taking into account the similarities between the certification and authorization processes of autonomous vehicles and railway vehicles, a control mechanism has been proposed to easily control and monitor certification and authorization processes. Thus, it is aimed to contribute to the ongoing legislative works.