Enterokok bakteriyemisi olan hastaların epidemiyolojik özelliklerinin ve mortalite ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi

Abstract

Enterokoklar son on yılda kan dolaşımı enfeksiyonlarının en sık etkenleri arasında yer almaktadır. Enterokok türleri, enterokok bakteriyemisi ile bağlantılı yüksek ölüm oranları nedeniyle zorlu patojenler olarak kabul edilmektedir. Biz bu çalışmamızda hastanemizde yatan hastalarda gelişen enterokok bakteriyemilerinin epidemiyolojik özelliklerini ve mortaliteyi etkileyen faktörleri analiz etmeyi amaçladık. Bu çalışma üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesi olan Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi'nde 1 Ocak 2019 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasındaki 5 yıllık sürede yatan hastaları kapsayan retrospektif bir kohort çalışmasıdır. Kan kültüründe Enterococcus spp. üremesi saptanan 18 yaş ve üstü hastalar çalışmaya dahil edildi. On sekiz yaşından küçük hastalar ve polimikrobiyal kan kültürü üremesi olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Her hastanın sadece ilk kan kültür üremesi dikkate alındı. Hastaların demografik, klinik, mikrobiyolojik verileri ve bu verilerin 30 günlük mortalite ile olan ilişkileri analiz edildi. Kan kültüründe Enterococcus spp. üremesi olan 491 hasta tespit edildi. Bu hastalardan 198'i polimikrobiyal kan kültür üremesi olması nedeniyle çalışmaya dahil edilmedi. Toplamda monomikrobiyal enterokok bakteriyemisi olan 293 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların ortanca yaşı 75 (IQR: 64- 84) idi. İki yüz doksan üç hastanın 148'i (%50,5) kadın, 145'i (%49,5) erkekti. En sık izole edilen enterekok türleri sırasıyla E. faecalis (%57,0), ve E. faecium (%38,2) idi. Bakteriyemilerin 207'si (%70,6) hastane kökenli idi. Enterokok izolatlarında ampisilin direncini %34,2 olarak tespit edildi. Hastalara başlanan empirik tedavinin 293 vakadan %57'sinde (167/293) izole edilen etkeni kapsadığı, %43'ünde (126/293) etkeni kapsamadığı tespit edildi. Üreyen etkenin antimikrobiyal direnç profiline göre vakaların %61,9'unda (78/126) tedavi değişikliği yapılmıştı. Otuz günlük tüm nedenlere bağlı mortalite toplam 293 hastada 123 ölüm ile %42,0 olarak saptandı. Tek değişkenli analizde yaş (p= 0,009), kadın cinsiyet (p=0,014), eşlik eden kolorektal dışı solid organ malignitesi varlığı (p=0,010), Charlson Komorbidite İndeksi'nin yüksekliği (p<0,001), santral venöz kateter varlığı (p=0,016), yüksek WBC düzeyleri (p=0,004), yüksek nötrofil yüzdesi (p<0,001), yüksek prokalsitonin düzeyleri (p=0,037), yüksek bilirubin düzeyleri (p<0,001), yüksek LDH düzeyleri (p<0,001), laktat yüksekliği (p<0,001), trombosit sayısındaki düşüklük (p<0,001), albümin sevisindeki düşüklük (p<0,001), enfeksiyon odağının bilinmemesi (p=0,001), enfeksiyon odağı bilinen hastalarda odağın intraabdominal olması (p=0,033), q-SOFA skorunun 2 ve üzerinde olması (p<0,001), üreyen etkenin ampisilin dirençli olması (p=0,010), kan kültürü negatifleşme süresinin uzun olması (p=0,001), kaynak kontrolünün sağlanamamış olması (p<0,001), yoğun bakım ünitesinde yatış (p<0,001) artmış mortalite ile ilişkili bulundu. Buna karşın empirik başlanan antibiyotik tedavisinin etkeni kapsamadığı hastalarda kültür antibiyogram sonucuna göre tedavi değişikliği yapılması (p=0,015) ve etkenin E. faecalis olması (p=0,040) azalmış mortalite ile ilişkili bulundu. Çok değişkenli lojistik regresyon modeline göre, Charlson Komorbidite İndeksi yüksekliği (p=0.002), nötrofil oranının %80'in üzerinde olması (p=0,001), trombosit sayısının 150000'in altında olması (p=0.005), enfeksiyon odağının bilinmemesi (p=0.003) ve albümin düzeyindeki düşüklük (p<0,001), mortalite riskini artıran bağımsız değişkenler olarak bulunmuştur. Enterokok bakteriyemilerinin ciddi mortalite oranları ile seyrettiğini tespit ettik. Bu hastalarda sağ kalımı arttırmak için enfeksiyon odağının belirlenerek kaynak kontrolünün sağlanması elzemdir. Ayrıca kültür antibiyogram sonuçlarının düzenli takibi ve empirik tedavinin etkeni kapsamadığı durumlarda antibiyotik tedavisinin revizyonu da sağ kalımı arttırmaya önemli bir katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Enterokok, bakteriyemi, mortalite, risk faktörleri, kaynak kontrolüEnterococci have become the most common causative agents of bloodstream infections in the last decade. Enterococcus species are considered challenging pathogens due to high mortality rates associated with enterococcal bacteremia. In this study, we aimed to analyze the epidemiological characteristics of enterococcal bacteremia in hospitalized patients and the factors affecting mortality. This is a retrospective cohort study including patients hospitalized at Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital, a tertiary care teaching and research hospital, in the 5-year period between January 1, 2019 and December 31, 2023. Patients aged 18 years and older with Enterococcus spp. growth in blood culture were included in the study. Patients younger than 18 years and patients with polymicrobial blood culture growth were excluded. Only the first blood culture growth of each patient was considered. Demographic, clinical and microbiological data of the patients and their relationship with 30-day mortality were analyzed. We identified 491 patients with Enterococcus spp. growth in blood cultures. 198 of these patients were excluded from the study due to polymicrobial blood culture growth. In total, 293 patients with monomicrobial enterococcal bacteremia were included in the study. The median age of the patients was 75 years (IQR: 64- 84). Of the two hundred ninety-three patients, 148 (50.5%) were female and 145 (49.5%) were male. The most frequently isolated enterococci were E. faecalis (57.0%) and E. faecium (38.2%), respectively. Of the bacteremia, 207 (70.6%) were hospital-acquired. Ampicillin resistance in enterococcal isolates was 34.2%. It was determined that the empirical treatment initiated to the patients covered the isolated agent in 57% (167/293) of 293 cases and did not cover the agent in 43% (126/293). Treatment was changed in 61.9% (78/126) of the cases according to the antimicrobial resistance profile of the isolated agent. Thirty-day all-cause mortality was 42.0% with 123 deaths in a total of 293 patients. In univariate analysis, age (p=0.009), female gender (p=0.014), presence of concomitant non-colorectal solid organ malignancy (p=0.010), high Charlson Comorbidity Index (p<0.001), presence of central venous catheter (p=0.016), high WBC levels (p=0.004), high neutrophil percentage (p<0.001), high procalcitonin levels (p=0.037), high bilirubin levels (p<0.001), high LDH levels (p<0.001), high lactate levels (p<0.001), low platelet count (p<0.001),001), low albumin level (p<0.001), unknown focus of infection (p=0.001), intra-abdominal focus in patients with known focus of infection (p=0.033), q-SOFA score of 2 and above (p<0.001), ampicillin resistance (p=0.010), long duration of negative blood culture (p=0.001), lack of source control (p<0.001), and hospitalization in the intensive care unit (p<0.001) were associated with increased mortality. On the other hand, in patients in whom empirical antibiotic treatment did not include the causative agent, changing the treatment according to the culture antibiogram result (p=0.015) and the causative agent being E. faecalis (p=0.040) were associated with decreased mortality. According to the multivariate logistic regression model, high Charlson Comorbidity Index (p=0.002), neutrophil ratio above 80% (p=0.001), platelet count below 150000 (p=0.005), unknown focus of infection (p=0.003) and low albumin level (p<0.001) were found to be independent variables increasing the mortality risk. We found that enterococcal bacteremia is associated with high mortality rates. In order to increase survival in these patients, it is essential to identify the focus of infection and provide source control. In addition, regular follow-up of culture antibiogram results and revision of antibiotic treatment in cases where empirical treatment does not cover the causative agent will also make a significant contribution to increase survival. Keywords: Enterococci, bacteremia, mortality, risk factors, source control