TEHLİKELİ MADDELERİN DENİZ YOLUYLA TAŞINMASI

Abstract

Lojistik ve taşıma ticaretin olmazsa olmaz iki koludur. Eşya karada, denizde, havada veya içsuda taşınır ve ülke içerisinde ya da ülkeler arasında sevkedilir. Bunlar arasındaki önemli bir kolu ise; gerek maliyetlerin azlığı gerekse taşıma kapasitesinin fazlalığı bakımından, deniz yoluyla yapılan taşımalar oluşturur. Deniz taşımacılığı, denizcilik sektörünün bilinen en eski koludur. Deniz yoluyla ilk yük taşımacılığının 5.000 yıl öncesinde gerçekleştirildiği tahmin edilmektedir. Zaman içerisinde emtia ticareti daha uzak mesafelere uzanmış, emtianın taşınmasına olan ihtiyaç da gün geçtikçe artmıştır. Taşımacılık sektöründe deniz taşımacılığı sayesinde, yalnızca kara taşımacılığı ile başarılamayacak bir şekilde endüstrinin her alanında oldukça geniş kapsamlı bir pazar açılmıştır. Eşyayı deniz yoluyla taşımaksızın modern dünyanın ihtiyacı olan geniş ölçekte ithalat ve ihracat yapmak mümkün değildir. Bu yüzden denize kıyısı olan ve taşımaya elverişli nehirler boyunca endüstri alt bölümlere ayrılarak çoğalmış, bu gelişmeler sayesinde taşımacılık kısa sürede ülkenin diğer kara kısımlarına yayılmıştır. Bu sebeple deniz taşımacılığı modern ekonomiler için önemli bir faktör haline gelmiştir. Dünya ticaretinin %90’ında taşıma, deniz yoluyla gerçekleştirdiğinden, uluslararası denizcilik sektörü küresel ekonominin can damarı haline gelmiştir. Nakliye olmadan kıta-lararası ticaret, hammadde veya uygun fiyatlı gıda ve mamul malların ithalat ve ihracatını yapmak mümkün olmazdı. Bu durumda ise dünyanın yarısının açlıktan ölmesi ve yarısının da donması kaçınılmaz olurdu. Dolayısıyla, taşımacılık ticaretle uğraşan ülkeler için deniz taşımacılığı anahtar bir sektör olarak görülebilir. Buna karşın, dünyadaki 195 ülkeden 43’ünün denizle teması hiç yoktur. Karayla çevrili bu ülkeler diğer ülkelerle karşılaştırıl-dığında, bu ülkeler denizle bağlantılı olan komşu ülkelere bağlılıkları nedeniyle dezavan-tajlıdırlar. İlginç sonuçlardan biride karayla kuşatılmış bu 43 ülkeden 31’inin gelişmekte olan ülke olması ve bunlardan 16’sının dünyanın en fakir ülkeleri arasında yer almasıdır. Bu istatistiki bilgi dahi ülkelerin gelişmeleri ve iktisadi bakımdan büyümeleri için deniz-yoluyla taşımanın ne denli önemli olduğunu açıkça göstermektedir. Taşınan eşyaların önemli bir kısmını da tehlikeli yükler oluşturur. Tehlikeli yükün en fazla taşındığı, taşıma aracı ise hiç şüphesiz gemilerdir. Bu nedenle tehlikeli yüklerin taşınmasında genel kuralların dışında özel bir düzenleme yapılmaktadır. Konunun bu kadar önemli olmasına rağmen Türk hukukunda fazla incelenmemiştir. Bu çalışmada tehlikeli maddeler, deniz yoluyla taşıma ve hukuki sorumluluk incelenecek; idari ve cezai sorumluluk incelenmeyecektir.