Kralı Devirmek: Geç Orta Çağ İngiltere’sinde Kralın Tahttan İndirilmesini Meşrulaştırma Probleminde II. Edward Örneği

Abstract

II. Edward (ö.1327), gerek Geç Orta Çağ’da gerekse günümüzde İngiliz tarihindeki en tartışmalı krallardan biri olmuştur. Bunun en büyük nedenlerinden biri I. Edward’ın 1307’deki ölümün ardından tahta çıkan II. Edward’ın babasının kendi iktidarında inşa etmiş olduğu güçlü kral imgesinin altında kalmış olmasıydı. Babasının bu güçlü imajı karşısında yeni kralın beklentileri karşılayamadığı XIV. Yüzyıl İngiliz tarihyazımına da açıkça yansımıştır. Bu beklentilerin nasıl kırıldığı ise oldukça açıktı. II. Edward’ın 20 yıllık tartışmalı iktidarı İngiltere Krallığı’nı iki kez iç savaşa sürüklemiş, İskoçya ve Fransa’ya karşı giriştiği savaşlardan mağlubiyetlerle ayrılmış ve maiyetine aldığı kişiler sebebiyle sürekli olarak eleştirilmişti. Tüm bu faktörler neticesinde ise II. Edward 1066’daki Norman Fethi’den beri tahttan indirilen ilk İngiliz kralı oldu. Fakat kendi iç çatışmaları sonucunda II. Edward’ın tahttan indirilmesi İngilizler için daha önce tecrübe edilmemiş bir durumdu. Ondan yaklaşık iki yüzyıl sonrasında yaşamış olan William Shakespeare (ö.1616) dahi “Dünyevi hiç kimse Tanrı'nın seçtiği vekili tahttan indiremezdi.” derken XIV. Yüzyıl İngiliz tarih yazarlarıyla benzer kaygıları taşıyordu. Bu nedenle İngilizler Tanrı’nın meşru yöneticisi olduğuna inandıkları kralın tahttan indirilmesini meşrulaştırmak adına çeşitli nedenler aradılar. İşte bu dönem anlatılarının giriştikleri bu çaba ve sundukları argümanlar bu araştırmanın temel sorununu teşkil edecektir. Böylece İngiltere Krallığı’nın ilk kez tecrübe ettiği ve Orta Çağ boyunca sıklıkla rastlamadığımız meşru bir kralın tahttan indirilme hadisesi açıklığa kavuşturulmaya çalışılacaktır.