Türk Ticaret Kanunu’nun Deniz İcra Hukukuna Dair Hükümlerinin İcra Ve İflas Kanunu İle Birlikte Değerlendirilmesi

Abstract

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK), genel olarak icra işlemlerini düzenlemektedir. Hâlbuki deniz ticareti hukuku özel bir hukuk dalıdır, bu ise icra ve iflas işlemlerini özel bir hale getirmektedir. Bu nedenle deniz ticareti hukukuna dair bir kısım icra kuralları, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) sekizinci Kısım’ında 1350 ila 1400 üncü maddeler arasında özel olarak düzenlenmiştir. TTK Sekizinci Kısım ve 2004 sayılı Kanun bakımından gemiler, 936’ncı madde gereğince “taşınır” eşyadır. Ancak, İİK’nın taşınmazlara ilişkin bazı hükümleri gemilere de uygulanacaktır. Bu konuda uluslararası yeknesaklığı sağlayan ve TTK’ya işlenen hükümler Türkiye’nin tarafı bulunmadığı 1993 tarihli “Gemiler Üzerindeki İmtiyazlar ve İpotekler Hakkında Milletlerarası Sözleşme (International Convention on Maritime Liens and Mortgages, Geneva, 6 May 1993)” Sözleşmesi hükümleridir. Buna karşın İİK genel bir kanun olduğundan, TTK’da hüküm bulunmayan hallerde İİK hükümleri uygulanacaktır. TTK’daki yeni hükümler birçok yönden deniz icrası için kolaylıklar sağlarken, bir yandan da mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanundaki düzenlemeyi aratır hale gelmiştir. Deniz icrasıyla ilgili uygulamada yaşanan problemler bitmemektedir. Bir geminin ihtiyaten veya icraen haczi ile cebrî icra yoluyla satışı ve mülkiyetin intikali, bu satışın sonuçları ve cebrî icraya ilişkin diğer bütün işlem ve tasarruflar, geminin bu işlem ve tasarrufların yapıldığı sırada bulunduğu ülkenin hukukuna tabidir. Gemi alacaklıları ile alacakları gemi üzerinde hapis hakkı ile temin edilmiş olan alacaklılar, ihtiyati haczi tamamlamak veya alacağı doğrudan takip etmek için taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilirler. Bu hüküm, Türk ve yabancı bayraklı bütün gemilere uygulanır. Bu çalışmada, Türk Ticaret Kanun’unun deniz icrasına dair hükümleri değerlendirilecektir.