Koruma Tedbirlerinde Aranan “Başka Surette Delil Elde Edilememesi veya Elde Etme İmkânının Bulunmaması” Şartı

Abstract

Bu çalışmada ceza muhakemesi hukukunda dört farklı koruma tedbirinde (bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma; iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi; gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ve teknik araçlarla izleme) tedbire karar verilebilmesi için bir şart olarak karşımıza çıkan başka surette delil elde edilememesi veya elde etme imkânının bulunmaması ifadelerinin ne anlama geldiği inceleme konusu yapılmıştır. Ça- lışmada hem şartın yer aldığı tedbirlerin delil elde etme amacı hem de koruma tedbirlerinin ön şartları ışığında çalışma konusu şartın nasıl uygulanabilir olduğu konusunda bir inceleme yapılmıştır. Bu noktada suç şüphesi, gecikemezlik, görünüşte haklılık ve ölçülülük ön şartları ön plana çıkmaktadır. Öncelikle kuvvetli şüphe sebeplerini başlangıç şüphesinden yoğun ama yeterli şüpheden az bir şüphe derecesi olarak belirlemek kanun koyucunun söz konusu koruma tedbirlerinden beklentilerine daha uygun bir anlayıştır. Ölçülülük noktasında ise bu şartın söz konusu koruma tedbirlerine temel hak ve özgürlüklere en ağır müdahaleyi içeren koruma tedbirleri olduğu için değil, “delil elde etme işlevi” gören koruma tedbirleri arasında en ağır sayılabilecek müdahaleleri içerdiği için bir şart olarak eklendiği noktasından hareket edilmiştir. Son olarak bu tedbirlerin kendi arasında bir sıralama yapmak teorik olarak mümkün gözükse de her olay bakımından ayrı ayrı bir değerlendirmenin yapılmasının gerekli olduğu da koruma tedbirlerinin gecikemezlik ve görünüşte haklılık özellikleri dikkate alınarak ortaya konulmuştur.