Birinci Dünya Savaşı'nın Son Yıllarında Millî Hazîne-i Evrâk Kurulması Girişimlerinin Tanin Gazetesindeki Yansımaları (1917-1918)

Abstract

Osmanlı Devleti'nde modern anlamda arşivcilik alanındaki gelişmeler Tanzimat \rDönemi'nde başlamıştır. Bu dönemde özellikle Mustafa Reşit Paşa sadrazam olduktan sonra devlet arşivi hüviyetinde, Hazîne-i Evrâk adı verilen bir teşkilat kurulmuş ve bu teşkilata tahsis edilen müstakil bir bina inşa edilmişti. Bu tarihten sonra \rvesikaların tasnif çalışmalarına ağırlık verildiyse de önemli neticeler alınamamıştır. \r1908 yılında ilan edilen II. Meşrutiyet Dönemi'nde de arşivler açısından önemli çalışmalar yapılmıştır. Târîh-i Osmânî Encümeni'nin 1909 yılında kurulmasıyla birlikte, Osmanlı arşivlerinin tarih yazıcılığı için vazgeçilmez önemi ortaya konulmuş \rve bu arşivlerin yok olmaktan kurtulmasının çareleri düşünülmüştür. Târîh-i Osmânî Encümeni, bir taraftan Osmanlı arşiv vesikalarını yok olmaktan kurtarıp, tasnif etmeye çalışmış, diğer taraftan da geniş kapsamlı bir Osmanlı tarihi yazmaya çabalamıştır. Bu dönemde tafsilatlı bir Osmanlı tarihinin, ancak Osmanlı Devleti'nin \rresmî evraklarının tam olarak tasnifinden sonra yazılabileceği yönündeki görüşler \rön plana çıkmış, basında da bu görüşleri destekleyen yazılar neşredilmiştir. Aynı \rdönemde Millî Hazîne-i Evrâk kurulması konusunda faaliyetler başlamış, arşiv çalışmalarına önem verilmiş, bazı gazetelerde konuyla ilgili yazılar neşredilmiştir.