Hayvan Deneylerinde Verimliliği Artıracak Deney Tasarımları ve Denek Sayısı

Abstract

Hayvanlar üzerinde yürütülen deneysel araştırmalar bilimin en temel aşamasıdır. İnsanlar ve hayvanlar (özellikle memeliler) arasındaki anatomik ve fizyolojik benzerlikler araştırmacıları yeni tedavileri önce hayvan modelleri üzerinde değerlendirmeye sevk ettiğinden, bu tip deneyler insansağlığı ile ilgili bilimsel araştırmalarda da hayati önem arz etmektedir. Buna karşın hayvanlarınyanlış uygulama veya eksik planlama gibi nedenlerle gereksiz yere telef edilmesi şiddetle karşıçıkılan bir durumdur. Deneysel araştırmalardan etkin bir şekilde yararlanabilmek ve etik ihlallerinönüne geçebilmek için planlama aşamasında dikkat edilmesi gereken birçok husus mevcuttur.Bu çalışmada, bu gibi hususlar ana hatlarıyla ortaya konmuş ve uygun denek sayısını belirlemede araştırıcılara yardımcı olabilecek çeşitli metodolojilerden bahsedilmiştir. Ayrıca yaygıncakullanılmayan, ancak hayvan deneylerinde denek sayısını ve maliyeti en aza indirebilecek ve içve dış geçerliliği artırabilecek deney tasarımlarına değinilmiştir. Son olarak, hayvan deneylerininaynı materyal ile tekrarlanmasının ve metaanalizlerle değerlendirilmesinin önemi vurgulanmıştır.