Girift Sazı ve Deliklerinin Açkısındaki Sayısal Değerler

Abstract

Girift sazı "ney" çeşitlerinden olup, kamıştan yapılmış ve ney gibi "başpare" ile üflenen bir müzik aletidir. Osmanlı döneminde Türk Mûsikîsinde ney kadar yaygın olarak üflenen bir saz olmasına rağmen, daha sonraları üflenmesindeki zorluk dolayısı ile bu saza ilgi azalmıştır. Sayısı birkaç kişiyi aşamayan giriftzenler de hayattan geçince nerede ise adı anılmayan bir saz olmuştur. Bu müzik aletinin tekrar kullanıma geçirilmesi için birkaç neyzenin gayretleri olmuşsa da, örnekleri ancak bazı müze ve müzik aleti koleksiyonlarında bulunan giriftlere ulaşmak zor olmuştu. Fakat bulunabilen bu giriftlerden ölçü alınarak yeni giriftler imal edilmeye başlanmıştı. Girift ile ilgilenmeye başladığımızda ney imalinde uygulanan klâsik açkı usulü gibi, giriftin de belirli bir açkı sitemi ile açılmış olması gerektiğini düşünerek bu konuya eğildik. İşte bu araştırmada, bazı müzelerde teşhir edilen giriftlerin delikleri arasındaki mesafelerin matematiksel oranlarını tespit ederek bizden sonrakilerin bu sazı bilimsel anlamda açıp kullanabilmelerine imkân sağlamaya eğildik.