Orta Asya Onomastiğinde Soğudcanın İzleri

Abstract

Soğudların, Orta Asya'nın çeşitli halklarıyla geçmişte yakın ilişkiler kurdukları çok iyi biliniyor. Çeşitli halklarla kurdukları bu ilişkilerin izlerini Orta Asya onomastiğinde de çok iyi görebilmekteyiz. Bu çalışmada, bu ilişkilerin onomastikteki yansımalarına ilişkin ufak bir kesit sunuluyor. Çalışma, Soğudcadaki addan sıfat yapan +'k ve +ik (yani: -'k ve -ik) eklerinin Orta Asya onomastiğindeki izleri üzerine kısaca bilgi vererek bu eklerle türemiş onomastik malzemeyi tanıtıyor. Bu malzemenin büyük bir bölümü Toharlara ilişkin, fakat aralarında Türkçe ve Moğolca olanlar da var. Çalışmanın sonunda, Toharların geçmişte Afganistan ve çevresindeki gerçek coğrafi dağılımlarını gösteren, sözü edilen Soğudca eklerle türetilmiş Tohar boy adı kökenli yer ve su adlarının gösterildiği bir harita da veriliyor. Çalışmada, Orta Asya'daki şu boy adları, boy adı kökenli yer ve su adları inceleniyor: Sogdak / Sugdak, Tograk / Tugrak, Tugarak, Tokarak / Tukarak, Togharak, Tukrik, Sartak(tay), Ograk / Ugrak.